بياورند ، مراد از « جميع » مجموع و اتحاد است يعنى يا مىگويند : ما در اراده و عمل متحديم و از طرف انتقام مىگيريم ؟ ! ، در جواب فرموده :
45 -
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ
.
يعنى قدرت انتظار ندارند ، « الجمع » اشاره است به « جميع » كه گذشت الف و لام « الدبر » براى جنس مىباشد ، در مجمع و الميزان آن را حمل بر هزيمت روز « بدر » كرده و از ملاحم قرآن شمرده است .
46 -
بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ
.
اضراب است از هزيمت و عذاب دنيا ، يعنى وعدهء آنها روز قيامت است ، كه از عذاب دنيا وحشتناكتر و تلختر است .
47 -
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ
.
بيان
أَدْهى وَ أَمَرُّ
است مراد از ضلال ، گمراهى از رسيدن به رحمت پروردگار مىباشد
كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ
مطففين / 15 .
48 -
يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
.
ظرف است براى « ضلال - سعر » يعنى : گمراهى و سعيرها در همچو روزى خواهد بود « سحب » يعنى كشاندن انسان بر صورت است ، « مس » به معنى اصابت است كه مرادف با عذاب مىباشد .
49 -
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ
.
آيه شريفه يك مطلب مستقل را مىرساند و در عين حال تعليل دو آيه قبلى است يعنى خلقت از روى اندازه و حساب و كتاب است ، نتيجهاش آنست كه مشركان در عذاب باشند مانند :
إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً لِلطَّاغِينَ مَآباً . . .
جَزاءً وِفاقاً
نبأ / 26 .
آيهء شريفه مانند آيات ديگر نشان مىدهد كه جهان خلقت و همه كائنات روى انذارهء مخصوصى است نه زياد و نه كم ، هر انذازهاى كه حكمت و مصلحت