يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ
« 1 » .
يعنى از آن حضرت از دعا نويسى ( دعاهايى كه مىنويسند ) پرسيدم آيا قضا و قدر را دفع مىكند ؟ فرمود : آنها از جمله قضا و قدرند ، بعد فرمود : قدريه ( مفوضه ) مجوس اين امتند آنها خواستند خدا را با عدالتش وصف كنند ولى او را از حكومتش خارج كردند و دربارهء آنها نازل شده :
يَوْمَ يُسْحَبُونَ . . .
در اين روايات سه مطلب هست . اول اينكه : دعاهايى كه براى مريضها مىنويسند ( و نيز دواهايى كه مىدهند ) آنها شفا مىيابند از جمله قضا و قدرند يعنى خارج از قضا و قدر نيستند ، خدايى كه مرض و امثال آن را مقدر كرده ، اثر دعا و دوا را نيز مقدر كرده است ، در واقع مريض از يك قضا و قدر به قضاء و قدر ديگرى منتقل مىشود .
دوم فرموده : قدريه مجوس اين امت هستند . منظور از قدريه فرقه مفوضه از اهل سنت است كه توسط « و اصل بن عطا » شاگرد « حسن بصرى » به وجود آمد ، آنها در رابطه با آنكه بگويند : كارهاى قبيح از ناحيه خدا نيست گفتند :
هنر خدا فقط آنست كه جهان و انسان را آفريده و ديگر كارى به كار جهان و انسان نعوذ باللّه ندارد ، جهان به طور خودكار مىچرخد ، بشر نيز در كارهاى خود فاعل مختار و آزاد است ، اينها مانند مجوس مىباشند ، زيرا مجوس نيز گفتند :
يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ
آنها هم دست خدا را بسته حساب كردند .
در ثواب الاعمال از امام رضا عليه السّلام از پدرانش نقل شده
« قال : قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله صنفان من امتى ليس لهما في الاسلام نصيب : المرجئة و القدرية » .
عقيده اشاعره بدتر از مفوضه است كه گفتهاند : حوادث جهان و از جمله افعال انسان مستقيما ناشى از اراده خداست ، سبب و مسببى در جهان وجود ندارد
هامش
( 1 ) تفسير برهان .