9 -
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنا وَ قالُوا مَجْنُونٌ وَ ازْدُجِرَ
.
ضمير « قبلهم » راجع به كفار مكه است « فكذبوا » بيان « كذبت » مىباشد نظير
وَ نادى نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي
هود / 45 ، به قولى منظور از تكذيب اوّل ، تكذيب مطلق رسل است كه نتيجهاش تكذيب نوح عليه السّلام بود نظير
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ
شعراء / 105 يعنى آنها پيامبران را تكذيب مىكردند ، الميزان اين وجه را مىپسندد .
« عبدنا » مفيد تعظيم نوح است ، « و ازدجر » به صيغه مفعول يعنى جنّ عقلش را ربوده و از عقل منعش كرده است ، على هذا آن توضيح « مجنون » مىباشد به قولى با تهديد از دعوت ممنوع گرديد نظير :
لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ
شعراء / 116 .
10 -
فَدَعا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ
.
انتصار به معنى انتقام است ، مراد از مغلوب عدم قبول سخنان اوست چنان كه در سورهء نوح به تفصيل مىخوانيم ، دعايش همان بود كه گفت :
رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً
نوح / 26 ، طبرسى فرموده : اين نشان مىدهد كه در آن موقع بايد به خدا متوسل شد .
11 -
فَفَتَحْنا أَبْوابَ السَّماءِ بِماءٍ مُنْهَمِرٍ
.
تفريع است بر دعاى نوح ، « فتحنا - منهمر » نشان مىدهد كه باران عادى نبود ، بلكه نظير باز كردن سدى بود كه از آمدن آب جلوگيرى مىكرد .
12 -
وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُوناً فَالْتَقَى الْماءُ عَلى أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ
.
اين نشان مىدهد كه توأم با ريزش باران ، زمين از محلهاى بسيارى شكافته و آب از آنها بيرون زده است ، آيه
وَ فارَ التَّنُّورُ
هود / 40 حاكى است كه شروع اين كار با فوران تنور بوده است ، « عيونا » تميز يا حال است ، تقدير آن « جعلنا