اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ
نشان مىدهد كه ميان شكافته شدن ماه و نزديكى قيامت ارتباطى وجود دارد و شايد منظور قرب معنوى باشد ، يعنى شكافتن ماه ، نزديكى قيامت را در اذهان روشن نمود به عبارت ديگر : شكافتن ماه آمدن قيامت را اثبات كرد و مردم دانستند : چنين چيزها ، شدنى است .
2 -
وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ
.
اشاره به آنست كه : اين معجزه در مشركان اثر نگذاشت ، زيرا آنها هر معجزه كه ببينند ، به جادو نسبت مىدهند و گويند : سحر بعد از سحر است ، « آية » نكره در سياق شرط و مفيد عموم است ، بعضىها « مستمر » را محكم معنى كردهاند ولى معنى اول درستتر است .
3 -
وَ كَذَّبُوا وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ وَ كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
.
اشاره است به آنكه ، تكذيب آنها از روى هوا و هوس بوده است نه از روى برهان و منطق ، مراد از « كذبوا » تكذيب پيامبر و معجزهء اوست . ظاهرا منظور از
كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
آنست كه : هر كار حق يا باطل در آينده در جاى خود قرار مىگيرد و معلوم مىشود كه حق است يا باطل ، نظير
وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِينٍ
ص / 88 و نظير :
سَيَعْلَمُونَ غَداً مَنِ الْكَذَّابُ الْأَشِرُ
قمر / 26 ، مىشود منظور از آن ، استقرار در دنيا و آخرت هر دو باشد .
4 -
وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنَ الْأَنْباءِ ما فِيهِ مُزْدَجَرٌ
.
توضيحى است دربارهء
وَ كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
يعنى از خبرهاى گذشتگان به آنها رسيده است خبرى كه در آن موعظه هست ، تا بدانند ، حق و باطل چگونه در جاى خود مستقر شد ، اهل باطل هلاك شدند و پيامبران و مؤمنان نجات يافتند ، مراد اخبار عاد و ثمود است كه خواهد آمد .
5 -
حِكْمَةٌ بالِغَةٌ فَما تُغْنِ النُّذُرُ
.