عسر : عسر ( بر وزن عقل ) : دشوارى . عسير و عسر ( بر وزن كتف ) وصف هستند به معنى دشوار و صعب .
شرحها
در اين آيات كه به حكم مقدمه مطالب سوره هستند ، سخن از نزديك شدن قيامت و شكافته شدن ماه است كه از آن حضرت خواسته بودند سپس مىگويد :
مشركان هر معجزه را به بينند گويند : جادو است ، در اين سخن از هواى نفس پيروى مىكنند ولى آينده واقعيت را ثابت خواهد كرد .
خبرهاى گذشتگان به آنها رسيده أمّا پند نمىگيرند ، ولى روز قيامت كه از خاك بيرون آمدند ، به سرعت ، فرمان ندا كننده را اجابت خواهند كرد .
1 -
اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ
.
ظهور و بلكه صريح آيه شريفه آنست كه ماه شكافته شده است ، چنان كه در نكتهها خواهد آمد ، اين معجزه را مشركان مكّه از آن حضرت خواستهاند و از طرف خدا واقع گرديده است ، آيه بعدى
وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ . . .
شاهد صدق اين مدعا مىباشد .
اينكه گفتهاند : منظور انفصال زمين از خورشيد در وقت خلقت است ، صحيح نيست زيرا انشقاق از باب انفعال آنست كه شكافتن در خود شىء واقع شود ، اگر آن طور بود كلمه اشتقاق از باب افتعال به كار مىرفت وانگهى اين سخن با آيه
وَ إِنْ يَرَوْا . . .
نمىسازد زيرا در انفصال زمين معجزه مرئى و انكار شده نيست .
و اينكه گفتهاند « اقترب - انشق » هر دو به معنى مضارع است و به علّت محقق الوقوع بودن ماضى به كار رفته ، جوابش آنست كه اين قول يا آيه بعدى
وَ إِنْ يَرَوْا . . .
سازگار نيست .