است بلكه ظاهرا امام عليه السّلام آن جمله را در قرب معنوى به كار برده است ، چون در تفسير آيات گفته شد كه آيات
قابَ قَوْسَيْنِ
در نزول جبرئيل است ، ظاهرا اين روايات سبب شده كه بعضى از بزرگان آن را به معراج تفسير كرده است .
3 - در احتجاج از حضرت سجاد صلوات اللَّه عليه نقل شده كه در منبر شام فرمود :
« انا بن من علا فاستعلى فجاز سدرة المنتهى فكان من ربه قاب قوسين »
« 1 » در اينجا هم به نظر مىآيد كه نظر امام بيان قرب معنوى است ، آنچه قرآن دربارهء جبرئيل به كار برده ، آن حضرت دربارهء حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله به كار برده است ، هكذا روايات ديگر .
4 - در امالى شيخ از انس از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده : چون به آسمان برده شدم به پروردگارم نزديك گشتم كه ميان من و او
قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى
بود ، خدا فرمود : اى محمّد از خلائق كدام كس را دوست مىدارى ؟ گفتم : پروردگارا على را ، فرمود : نگاه كن ، به طرف چپ ، نگاه كردم ناگاه على بن ابى طالب را ديدم « 2 » .
5 - در توحيد صدوق نقل شده : از امام كاظم عليه السّلام سؤال شد ، آيا رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله خدا را ديده است ؟ فرمود : آرى با قلبش ديد آيا نشنيدهاى كه خدا فرمايد
ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى
خدا را با چشم نديد بلكه با قلب ديد « 3 » . اين روايت بنا بر آنست كه منظور از « ما رأى » جبرئيل نيست .
6 -
« عن الباقر عليه السّلام قال : فلما انتهى الى سدرة المنتهى تخلّف عنه جبرئيل فقال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله يا جبرئيل في مثل هذا الموضع تخذلنى ؟ فقال : تقدم امامك فو اللّه لقد بلغت مبلغا لم يبلغه خلق من خلق اللَّه قبلك فرأيت نور ربى و حال بينى
هامش
( 1 ، 2 ) تفسير صافى و برهان .
( 3 ) تفسير صافى از توحيد صدوق .