هيجده گانه اين سوره گفتيم كه قسمت اول دربارهء آمدن جبرئيل به نزد آن حضرت و قسمت دوم ظهورش در رفتن آن حضرت به آسمانهاست ، اينك رواياتى را در اين زمينه نقل مىكنيم كه براى روشن شدن مطلب لازم هستند .
1 - در مجمع البيان فرموده : اهل سنت از حضرت صادق عليه السّلام نقل كردهاند كه حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله در شب معراج از آسمان هفتم پائين آمد ، چون سورهء نجم نازل گرديد عتبة بن ابى لهب از آن با خبر شد ، نزد آن حضرت آمد ، دختر آن بزرگوار را طلاق داد و آب دهان به آن حضرت انداخت و گفت : كافر شدم به نجم و به پروردگار نجم ، حضرت بر او نفرين كرد و فرمود :
« اللهم سلّط عليه كلبا من كلابك » .
عتبه براى سفر شام بيرون شد در راه او را وحشت گرفت ، به رفقايش گفت :
مرا در ميان خويش بخوابانيد ، در آن بين شيرى آمد و او را دريد ، آن گاه طبرسى رحمه اللَّه اشعار حسان بن ثابت را در اين رابطه نقل مىكند .
ناگفته نماند : از اين روايت معلوم مىشود كه آن حضرت به معراج رفته است اما روشن نمىكند كه كدام آيات در رابطه با معراج است ، قسمت اول ؟ يا دوم و يا همه ؟
2 - امام صادق عليه السّلام فرمود . . . رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، نزديكترين خلق به خداست ، در آن منزلت بود كه چون به آسمان برده شد جبرئيل گفت : پيش برو اى محمّد ، به جايى قدم گذاشتى كه نه ملك مقربى قدم گذاشته و نه نبى مرسلى و اگر روح و نفس آن حضرت از آن مكان نبود قدرت رسيدن به آن را پيدا نمىكرد و از خدا در مكانى بود كه فرمود
قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى
« 1 » .
ناگفته نماند : اين سخن صريح نيست كه
قابَ قَوْسَيْنِ
دربارهء معراج
هامش
( 1 ) تفسير صافى .