49 -
وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
.
زوجين دو چيز متقابلند كه يكديگر را تكميل مىكنند مانند نر و ماده شب و روز ، نور و ظلمت ، دنيا و آخرت ، دريا و خشكى ، جنّ و انس ، زمين و آسمان ، آفتاب و ماه ، در اين صورت زوج به معنى صنف است . و گويند : منظور فقط نر و ماده است .
ناگفته نماند : از ذكر آسمان و زمين دو صنف بودن فهميده شد ، به همان مناسبت در اين آيه فرموده : نه تنها آسمان و زمين چنين هستند بلكه اين قانون در همه اشياء وجود دارد ، به نظر مىآيد مراد از « زوجين » اعم از صنف و نر و ماده است ، مسئله نر و مادگى از بزرگترين اسرار جهان است كه ابتدا در حيوان محسوس بود ، سپس در نباتات نيز كشف گرديد و كشف اتم و الكترون و پروتون ثابت كرده كه زوجيت در تمام ذرات حكمفرماست .
به هر حال ، آيه از كمال قدرت و توانايى خدا حكايت دارد كه ايجاد قيامت براى او سهل و آسان است .
مفعول « تذكرون » ظاهرا « توانايى خدا بر قيامت است » ،
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
يعنى تا شما بدانيد كه خدا قدرت آفريدن قيامت را دارد ، زيرا دنيا و آخرت نيز يكى از مصاديق « زوجين » است .
در الميزان فرموده :
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
يعنى : تا بدانيد كه خالق ازواج از زوجيت و شريك داشتن منزه است ، در مجمع البيان نيز نظير آن را گفته است .
ولى آنچه ما گفتيم با مطلب سوره مناسبتر است .
در كافى از حضرت رضا صلوات اللَّه عليه نقل شده
« . . . و بمضادته بين الاشياء عرف ان لا ضد له و بمقارنته بين الاشياء ان لا قرين له ، ضاد النور بالظلمة ، و اليبس بالبلل ، و الخشن باللّين ، و الصرد بالحرور ، مؤلفا بين متعادياتها ، مفرقا بين متدانياتها دالة بتفريقها على مفرقها و بتأليفها على مؤلفها و ذلك قوله و من كلّ شىء خلقنا