به اطراف مىپاشند « 1 » مىدانيم كه ابرها بعد از برخاستن از درياها در فضاى بالاى آنها قرار مىگيرند ، آن گاه به وسيلهء بادها به اطراف حركت مىكنند نظير :
اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً
روم / 18 ، مفسران فرمودهاند : بادهايى كه خاكها را پراكنده مىكنند « الرياح تثير التراب » ولى اين بعيد است ، در روايت أمير المؤمنين صلوات اللَّه عليه كه خواهد آمد فقط « الرياح » نقل شده نه بادى كه خاك را مىپراكند .
فَالْحامِلاتِ وِقْراً
ابرها هستند كه باران حمل مىكنند و همچون درياى بالدار در هوا حركت مىكنند ، على هذا
فَالْجارِياتِ يُسْراً
نيز ابرها هستند كه در جو حركت كرده و به طرف خشكيها مىرسند ،
فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً
مىشود بادهاى قطبى باشد كه مسير ابرها را عوض كرده و آنها را به هر جا كه خدا بخواهد تقسيم كرده و مىبرند على هذا منظور از « امرا » كار است نكره آمدن براى عظمت مىباشد در سورهء نازعات آمده
فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً
ولى در روايت علوى به ملائكه تفسير شده است ، بلى ظاهرا منظور ملائكه و قواى فعاله هستند كه كار جهان را با ارادهء خدا تمشيت مىدهند .
در مجمع البيان نقل شده : ابن كوا ( يكى از خوارج ) از أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه كه در منبر خطبه مىخواند پرسيد : ذاريات چيست ؟ فرمود : بادها « الرياح » ، گفت :
فَالْحامِلاتِ وِقْراً
چيست ؟ امام فرمود : ابرها « السحاب » ابن كوا اضافه كرد
فَالْجارِياتِ يُسْراً
چيست ؟ حضرت فرمود : كشتيها « السفن » ، گفت :
فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً
چيست ؟ امام فرمود : ملائكه .
اين روايت از طريق اهل سنت نيز نقل شده چنان كه در كشاف و غيره آمده است . و نيز در مجمع البيان از امام باقر و صادق عليهما السّلام نقل شده : به كسى جايز
هامش
( 1 ) شايد مفعول مطلق « ذروا » دلالت بر نوع داشته باشد
.