چون تسبيح و حمد خدا و به عبارت ديگر مطلق ياد آورى خدا در ايجاد استقامت اثر مستقيم دارد ، شايد بدان جهت ، بعد از فرمان صبر بلا فاصله ارتباط با خدا مطرح شده است .
و نيز تسبيح و حمد كه تنزيه خدا از نقائص و نسبت كار خوب به خداست ، در مقابله با مشركان است كه به خدا شريك قائل بوده و نسبت فرزند داشتن و مانند آن را مىدادند ، باء در « به حمد » به معنى مصاحبت است يعنى « سبح مصاحبا به حمد ربك » جمله
وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ . . .
تطبيق مىشود با نماز صبح و نماز عصر و يا با نماز صبح و نماز عصرين . ظاهرا روايتى در اين باره از ائمه عليهم السّلام نرسيده است و شايد نظير
وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكارِ
آل عمران / 41 و مطلق ذكر باشد .
40 -
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ
.
جمله اول قابل تطبيق به نماز مغرب و عشاست ،
أَدْبارَ السُّجُودِ
قابل تطبيق به تعقيب نماز است يعنى : در ما بعدهاى نماز ، خدا را تسبيح و حمد كن ، طبرسى در ضمن نقل اقوال فرموده : « ثانيها انه التسبيح بعد كل صلوة » .
در روايت كافى از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده
« عن زرارة عن ابى جعفر عليه السّلام قال : قلت و ادبار السجود ؟ قال : ركعتان بعد المغرب »
و در تفسير على بن ابراهيم از حضرت رضا صلوات اللَّه عليه
« اربع ركعات بعد المغرب »
نقل شده است ( تفسير برهان ) .
41 -
وَ اسْتَمِعْ يَوْمَ يُنادِ الْمُنادِ مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ
.
« در الميزان فرموده : بهتر آنست كه بگوئيم : به « استمع » معنى انتظار تضمين شده باشد يعنى منتظر باش روزى را منظور از نداء نفخ صور دوم است چنان كه از آيه بعدى روشن مىشود ، دربارهء
مَكانٍ قَرِيبٍ
گفتهاند علت قريب بودن آنست كه همه آن را به طور مساوى و يكسان مىشنوند نزديك و دور ندارد .