كند ، ملك طرف راست آن را ده برابر مىنويسد و چون كار بد كند ، ملك طرف راست بملك طرف چپ گويد : هفت ساعت به او مهلت بده شايد تسبيح گويد يا استغفار نمايد .
« اذ » متعلق است به « اذكر » ، شايد منظور از « قعيد » آنست كه پيوسته با او هستند ، چون از قعود يك نوع دوام استفاده مىشود .
18 -
ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ
.
ذكر خاص بعد از عام است ، آيه فوق راجع به همه اعمال و اين آيه در رابطه با سخنان است ، ظاهرا قول اگر خوب باشد رقيب عتيد آن ملك طرف راست و اگر بد باشد رقيب او ملك طرف چپ است .
19 -
وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ
يعنى در نظام خلقت انسان ، سپس سكره مرگ مىآيد و آن گاه به قيامت مىرسد كه در آيه بعدى است .
ظاهرا مراد از « جاءت » آينده است ، به علت محقق الوقوع بودن ، ماضى آمده است « بالحق » تقديرش « ملتبسا بالحق » و اشاره به آنست كه موت جزء نظام خلقت و نوشته بر انسانهاست
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ
عنكبوت / 57 ، لفظ سكره اشاره است كه مرگ ناگوار مىباشد چنان كه « تحيد » نيز ناظر به آنست .
20 -
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ ذلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ
.
ادامه مسير خلقت است كه بعد از مرگ خواهد بود ، منظور از نفخ صور نفخه دوم و زنده شدن مردگان است و شايد مطلق نفخ مراد باشد وعيد مربوط به جنبهء انذار است ، « نفخ » در جاى « ينفخ » است .
21 -
وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ
.