« كذلك » ظاهرا اشاره به افك اهل مكّه و مشركان زمان نزول قرآن است ، مراد از آيات مىشود آيات تكوينى و آيات نازله ، هر دو باشد .
64 -
اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَراراً وَ السَّماءَ بِناءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ
.
سه نمونه از كارها و تدبير خداوندى در اين آيه مطرح است :
اول : زمين در طول هزاران سال براى به وجود آمدن حيات آماده شده و قرارگاه زندگى گشته است آسمان يك شىء بنا شدهاى است كه با ماه و خورشيد و هوا و ابرها ، بادها ، برفها و بارانها ، كارهاى حيات را در زمين تكميل كرده است ، رجوع شود به :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً
بقره / 22 منظور از « سماء » مىشود هواى اطراف زمين و يا همهء آنچه در بالاست باشد .
دوّم :
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ
در تصوير انسان ، به وجود آوردن همه اعضاء ظاهرى و باطنى در نظر است ، نه فقط شكل و قيافهء او مانند درختى كه از برگها و شاخهها و كلّها شكل گرفته است ، نظير :
هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ
آل عمران / 6 ، تصوير انسان و تشكيل و تركيب اجزاء باطنى و ظاهرى او يك نظام اتمّ و اكمل و نيكوتر است كه از وجود و قدرت خداى توانا حكايت مىكند .
سوّم :
وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ
پر روشن است كه تأمين اين موجود زيبا به واسطه خوراكيهاست . اگر آنها نبودند حيات انسان بقا نداشت .
فَتَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ
.
ثناء و درود است از جانب خدا بر خودش ، يعنى كثير الفائده و دائم الخير است اللَّه .
رَبُّ الْعالَمِينَ
نشان مىدهد كه تدبير انسان گوشهاى از تدبير جهان است .