65 -
هُوَ الْحَيُّ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
.
تكميل مطلب بالا و در عين حال مطلب مستقلى است ، مقدم شدن « هو » براى افادهء حصر است يعنى فقط اوست زنده واقعى كه زندگى را از ذات خود دارد و از جاى ديگر نگرفته است زندگان ديگر ، حيات را از او گرفتهاند ، جز او معبودى نيست آنها كه داراى زندگى عاريت هستند معبود نتوانند بود .
پس او را بخوانيد آن هم با اخلاص بندگى نسبت به او
الْحَمْدُ لِلَّهِ
در رابطه با كامل بودن مطلب است كه خدا از جانب خود مورد ثنا واقع مىشود .
66 -
قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَمَّا جاءَنِي الْبَيِّناتُ
.
اين سخن براى مأيوس كردن مشركان است كه در آن حضرت طمع نكنند .
لَمَّا جاءَنِي الْبَيِّناتُ
در رابطه با آنست كه نهى شدنم روى برهان است مراد از بينات آيات روشنى است كه وجود و توحيد خدا را اثبات و بطلان شرك را واضح مىسازند .
وَ أُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ
تكميل مطلب است .
67 -
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ
.
بعد از نتيجه گيرى از آيه 64 باز به ذكر دليلى از دلائل وجود خدا و ربوبيت او برگشته است به جان خودم قسم : ايجاد انسان از خاك و از نطفه و . . .
هزاران دلائل بر وجود خالق دانا و توانا دارد آرى خالق چشم انسان از اسرار نور اطلاع دارد و خالق جگر سفيد و حبابهاى آن ، اطلاع دقيقى از تركيبات هوا دارد ، پاك و منزهى تو اى خداى توانا حقا كه پيامبر تو ، راست فرموده :
« راهها براى شناختن خدا به عدد نفسهاى مردم است » .
به نظر مىآيد منظور از « تراب » اجزاء ارضيه است كه مبدل به