28 -
وَ مِنَ النَّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الْأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ كَذلِكَ
.
يعنى : اين سه قسم از موجودات زنده نيز داراى رنگهاى مختلف مىباشند « كذلك » اشاره است به جبال و ثمرات ، بعضى گويند : تقدير آن : « الامر كذلك » است .
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
.
جملهء مستأنفه و نتيجه گيرى از صدر آيه است يعنى : اين واقعيات عظمت خدا را در ذهن مردان الهى مجسّم مىكند ، آنها در مقابل اين عظمت و توانايى به حالت خشيت مىافتند ، خشيت ، حالت انفعال و خوفى است كه از توجّه به عظمت طرف ناشى مىشود . منظور از علماء كسانى است كه علم به خدا و اوصاف او دارند . اين خشيت باعث خضوع در عمل نيز خواهد بود .
در مجمع البيان فرموده : از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده : عالم كسى است كه فعل او گفتارش را تصديق كند ، هر كه فعلش گفتار او را تصديق نكند عالم نيست ،
« قال يعنى بالعلماء من صدق فعله قوله و من لم يصدق فعله قوله فليس بعالم » .
إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
وصف عزيز ظاهرا راجع به اختلاف رنگ موجودات است كه گذشت يعنى خدا تواناست و دليل توانايى او همانست كه خواست خود را هم در جمادات پياده كرده و هم در نباتات و هم در حيوانات . غفور در رابطه با غفران علماء و اهل خشيت است ، الميزان هر دو را ، راجع به علما دانسته است .
29 -
إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً يَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ
.
ربط آيه با مطالب قبل روشن است يعنى اين مطالب در قرآن است ،