در دنياست پيش از قيامت ، زيرا در آتش قيامت بامداد و شام نيست و اگر آنها بامداد و شام در آتش آخرت باشند پس ما بين دنيا و آخرت از سعداء خواهند بود نه ليكن اين عذاب در برزخ خواهد بود پيش از قيامت آيا قول خداى عزّ و جلّ را نمىشنوى كه
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ
روايات در رابطه با عالم برزخ زياد است براى نمونه در كافى به « كتاب الجنائز » مراجعه شود .
47 -
وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ
.
جريان مخاصمهء پيشوايان ستمگر و پيروان آنها در چندين مورد از جمله سورهء ابراهيم و سورهء سبأ گذشت ، در اين آيات نيز در رابطه با فرعون و پيروان او تكرار شده است منظور از « يتحاجون » محكوم كردن يكديگر است .
48 -
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ
.
جواب يأس است از جانب پيشوايان ستمگر كه دربارهء شما كارى از ما ساخته نيست زيرا ما هم مثل شما در عذابيم
إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ . . .
در رابطه با آنست كه حكم خدا ما را مانند شما خلع سلاح كرده است ديگرى قدرتى نداريم .
49 -
وَ قالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْماً مِنَ الْعَذابِ
.
گفتار اهل عذاب است كه از مأموران آتش خواهند خواست كه خدا از عذابشان تخفيف دهد ، مراد از « ربكم » به جاى « ربنا » شايد به علّت قطع اميدشان از رحمت خداست « يوما » نسبت به عالم قيامت و
مِنَ الْعَذابِ
بيان مقدارى از عذاب است نه همهء آن .
50 -
قالُوا أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا بَلى قالُوا فَادْعُوا وَ ما دُعاءُ الْكافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلالٍ
.