اللَّه احسن است نه اينكه از « احسن » پيروى كنيد و از « حسن » پيروى نكنيد ، تا اشكال شود : پس « حسنها » چرا نازل شدهاند و يا گفته شود : آن دو را چطور از هم بشناسيم و نيز مىدانيم كه همهء ما انزل اللَّه واجب الاتباع است نه فقط قسمتى از آنها .
به نظر بعضى مراد از « احسن » واجبات و مستحبات است در مقابل مباحات بقولى مراد از احسن ناسخهاست در مقابل منسوخها ، بقولى : « ما انزل » شامل همهء كتابهاى آسمانى است و بهترين آنها قرآن است .
به نظر مىآيد : منظور از
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ . . .
عذاب دنيا و عذاب استيصال باشد ، كه ديگر مجالى براى ايمان و اصلاح نمىماند و با آن عذاب آخرت نيز شروع مىشود .
56 -
أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ
.
لفظ « ان تقول » تقديرش « كراهة ان تقول » و نظير آنست يعنى اين تذكرات را براى شما مىدهيم مبادا كه روز قيامت كسى اظهار حسرت بكند و فائدهاى به حال او نداشته باشد ، مراد از جنب اللَّه ، حق خدا و طاعت خداست ، در روايتى از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده كه در تفسير جنب اللَّه فرموده :
« يعنى في ولاية على عليه السّلام » « 1 »
اين روايت از باب بيان مصداق است ، رواياتى كه جنب اللَّه را به امير المؤمنين و ائمه صلوات اللَّه عليهم تفسير كردهاند همه از باب توسعهء استفاده از قرآن مجيد مىباشند .
« ان » مخفف از ثقيله است مراد از ساخرين مسخره كنندگان به آيات و احكام و انبياء خدا هستند .
هامش
( 1 ) تفسير برهان .