« موتها » موت ابدان است زيرا براى روح مرگ نيست ، تقدير آن « حين موت ابدانها » است ( با حذف مضاف ) .
آيه صريح است در اينكه خداوند ، هم در وقت مرگ و هم در وقت خواب ارواح را تحويل مىگيرد ، اگر بنا باشد آدم در خواب بميرد ، روح او را نگاه مىدارد ، او ديگر بيدار نمىشود و اگر بناست بيدار بشود روح او را رها مىكند اين كار تا وقت مرگ او ادامه خواهد داشت . در سورهء اعراف / 158 مشروحا گفته شد كه حيات از آثار ماده نيست و از طرف خدا افاضه مىشود .
از آيه شريفه دو مطلب معلوم مىشود ، اول آنكه روح موجود مستقلّ است ، از بدن به وقت مرگ خارج مىشود و در جهان باقى مىماند تا در آخرت باز به بدن برگردد .
دوم اينكه : انسان داراى دو تا روح است ، اول روح نباتى و حيوانى دوم روح انسانى ، در وقت مرگ هر دو روح از بدن خارج مىشود ، اما در وقت خواب فقط روح انسانى تحويل گرفته مىشود ، اين مطلب را در ذيل
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ
اسراء / 85 مشروحا گفتهايم ، در سوره مؤمنون / 14 خوانديم :
ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ . . .
مسلما تا آن موقع در حال نطفه ، علقه ، مضغه و عظام بودن روح نباتى داشت ، و در
خَلْقاً آخَرَ
روح انسانى در وجود او دميده مىشود .
در مجمع البيان از ابن عباس نقل شده : در وجود آدم نفس و روحى هست ميان آن دو مانند شعاع آفتاب رابطهاى وجود دارد ، نفس همانست كه تعقل و درك با اوست ، و روح همان سبب نفس كشيدن و حركت است .
در اين زمينه روايتى از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده كه
« قال ما احد ينام الا عرجت نفسه الى السماء و بقيت روحه فى بدنه و صار بينهما سبب كشعاع الشمس فان اذن اللَّه فى قبض الارواح اجابت الروح النفس و ان اذن اللَّه