خبر مبتداى محذوف و اضافه صفت به موصوف است و آن به معناى مفعول و « منزل » مىباشد يعنى : « هذا كتاب منزل من اللَّه » طبرسى رحمه اللَّه فرموده :
تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ
مبتداء و خبر است .
« العزيز » خداى توانا كه دستى بالاى دست او نيست فعّال ما يشاء است و در عين حال حكيم است ، كار را از روى مصلحت انجام مىدهد ، قرآن از روى مصلحت بشر نازل شده از جانب خداى توانا .
2 -
إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ
.
مشروح آيهء سابق و نتيجه گيرى از انزال كتاب است « بالحق » حال است از « الكتاب » يعنى كتابى كه ملتبس به حق است فرمان « عبادت به خدا » در آن حق است ، پس خدا را عبادت كن در حالى كه عبادت را براى او خالص و مخصوص كردهاى و غير خدا در آن شركتى ندارد .
منظور از عبادت فقط نماز و روزه و اعمال عبادى نيست ، بلكه : زندگى كردن مطابق دستورات خداست ، اعمال عبادى باشد يا غير عبادى . مراد از « الكتاب » همه قرآن است ، آنچه تا وقت نزول اين سوره نازل شده بود و آنچه در علم خدا بود كه نازل شود ، مگر آنكه منظور فقط اين سوره باشد .
3 -
أَلا لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي ما هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
.
صدر آيه توضيح
فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ
است يعنى فقط عبادت خالص مال خدا و مخصوص خداست به عبارت ديگر : خدا فقط عبادتى را قبول مىكند كه خالص و فقط براى خدا باشد ، عبادت شرك آلود يا عبادت غير خدا مورد قبول خدا نيست .
آن گاه در همين رابطه فرموده : بت پرستان كه جز خدا ، اصنام را