شق دوم و در رابطه با گروه دوم و كفار است ،
وَ الَّذِينَ سَعَوْا . . .
كسانى هستند كه براى از بين بردن دين حق تلاش مىكنند ، چنان مىپندارند كه مىتوانند از اراده و مشيّت خدا جلوگيرى كنند . « معاجزين » حال است از فاعل « سعوا » تقدير آن « مقدرين انفسهم معاجزين » مىباشد . منظور از « رجز » عذاب است . نكره آمدن براى تعظيم مىباشد .
6 -
وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ وَ يَهْدِي إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ
.
اين آيه در مقابل
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَأْتِينَا السَّاعَةُ
است ، ممكن است « واو » براى حال باشد ، يعنى : كفار مىگويند : قيامت نخواهد آمد ، حال آنكه علماء قرآن تو را حق مىدانند و اقرار مىكنند كه قرآن به راه خداى پسنديده و توانا راهبر است .
الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ
كسانى هستند كه به خدا و توحيد عالم مىباشند و يا منظور كسانى است كه حق را از باطل تشخيص مىدهند . « و يهدى » عطف است بر « الحق » ، وصف عزيز و حميد مىشود در رابطه با معاد باشد ، خدايى كه به وجود آوردن معاد را قادر است و كارهايش از روى مصلحت مىباشد .
7 -
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلى رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ
.
مراد از
الَّذِينَ كَفَرُوا
سردمداران مشركان مىباشند كه با تكبر و استهزاء به مشركان ديگر مىگفتند : اين مراد را بنگريد : مىگويد : بعد از ذره ذره شدن و خاك شدن در خلقت تازهاى خواهيد بود ، « كل ممزق » بيان پراكنده شدن كامل است .
8 -
أَفْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَمْ بِهِ جِنَّةٌ بَلِ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ فِي الْعَذابِ وَ الضَّلالِ الْبَعِيدِ