17 -
إِنَّما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لا يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقاً فَابْتَغُوا عِنْدَ اللَّهِ الرِّزْقَ وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْكُرُوا لَهُ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
.
در آيهء اول آنها را دعوت به عبادت خدا و توحيد كرد و در اين آيه عبادت اصنام را تخطئه ورد مىكند ، نكره آمدن اوثان مفيد حقارت و بىارزش بودن است
تَخْلُقُونَ إِفْكاً
آن را تأكيد مىكند ، يعنى پرستش بتها دروغى است كه از خود مىتراشيد و گرنه ، آنها لياقت خدايى را ندارند ، اوثان بىارزش و ناتوانند .
بت پرستان بتان را براى جلب منفعت و دفع مضرت پرستش مىكردند ، لذا آن حضرت در مقام رد اين تفكر مىگويد : آنهايى كه جز خدا مىپرستيد قدرت روزى دادن و جلب منفعت ندارند ، اينكه از اوثان
الَّذِينَ تَعْبُدُونَ
تعبير آورده چنين تعبير در قرآن مجيد زياد است .
خداى آفريننده مال و مالك رزق است . پس رزق را از خدا بخواهيد و او را بندگى كنيد كه مالك رزق و روزى دهنده است .
إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
تعليل
وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْكُرُوا لَهُ
است : عطف نشدن به جمله قبلى براى افادهء تعليل است تقدير آن ( لانه اليه ترجعون ) مىباشد .
18 -
وَ إِنْ تُكَذِّبُوا فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ
.
ظاهر سياق نشان مىدهد كه اين آيه از تمام سخنان آن حضرت است :
از تفسير قمى نقل شده : اين سخن خداست كه خطاب به مشركان و تكذيب كنندگان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله مىفرمايد : در مجمع فرمايد : « ثم خاطب العرب و قال . . . » به هر حال ابراهيم عليه السّلام فرمود : اگر مرا تكذيب كنيد شگفتى نيست .