كريمى كاين جهان پاينده دارد * تواند حجتى را زنده دارد
فَأَخَذَهُمُ الطُّوفانُ
يعنى : « فلم يجيبوه فاخذهم الطوفان » جملهء
وَ هُمْ ظالِمُونَ
اشاره به علّت گرفتار شدن به طوفان است .
15 -
فَأَنْجَيْناهُ وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ
.
آيت بودن سفينه از دو جهت مىشود باشد يكى غرق نشدن آن در آن طوفان مهيب
وَ هِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبالِ
، دوم آنكه جهانيان بدانند كه نجات از آن اهل ايمان است و هلاكت از اهل كفر ، در صورت دوم بايد ضمير « ها » راجع به واقعه يا نجات باشد چنان كه الميزان گفته است : ظاهرا وجه دوم صحيحتر است كه در سورهء شعراء مىخوانيم
فَأَنْجَيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ . . .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
/ 119 - 121 .
16 -
وَ إِبْراهِيمَ إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اتَّقُوهُ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
.
حالات نوح عليه السّلام در دو آيهء فوق ذكر شد ولى حالات ابراهيم عليه السّلام در ده آيه نقل شده است ، به نظر مىآيد كه در وقت نزول سورهء عنكبوت حالات نوح مكررا نازل شده بود كه در اينجا به اشاره اكتفاء شده است ولى احتجاجات ابراهيم عليه السّلام به اين تفصيل نازل نشده بود ، لذا مقتضى بود كه به تفصيل بيان شود ، احتجاج آن حضرت به آن طرزى كه در اين سوره آمده فقط در اين سوره است .
وَ إِبْراهِيمَ
عطف است بر « نوحا » يعنى « و ارسلنا ابراهيم الى قومه » لفظ
اعْبُدُوا اللَّهَ
فقط به اكمال عبادى مخصوص نيست ، بلكه مراد از آن تنظيم همهء امور زندگى با قوانين خداست چنان كه كرارا و مخصوصا در سورهء اعراف گذشت .