اين آيه تهديد مشركان است كه مردم را از ايمان آوردن و مسلمانان را از داخل شدن به مسجد الحرام و نماز و طواف منع مىكردند « يصدون » دلالت بر استمرار دارد : كه مشركان پيوسته به آن كار ادامه مىدادند ، منظور از
سَبِيلِ اللَّهِ
ايمان آوردن است مسجد الحرام عطف بر سبيل اللَّه و تقديرش « يصدون عن المسجد الحرام » است منع از ايمان آوردن شامل مردمى است كه آن موقع در مكه بودند ، ولى منع از دخول مسجد الحرام شامل آنها و مسلمين خارج از مكه مىباشد .
الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ
وصف مسجد و نشان مىدهد كه مسجد الحرام مال همه است و كسى حق ندارد ديگرى را از آنجا منع كند ، جملهء
سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ
بيان جملهء ما قبل است يعنى مقيم و مسافر در آن يكسانند و حق استفاده دارند ، منظور از اقامت در مسجد الحرام مقيم بودن در مكه است .
ناگفته نماند : روايات زيادى هست كه نمىشود حاجيان را از سكونت در خانههاى مكه منع كرد و اجاره دادن خانههاى مكه درست نيست ، در نهج البلاغه نامهء 67 به قثم بن عباس فرماندار مكه مىنويسد : به اهل مكه فرمان بده تا از مسافر چيزى نگيرند كه خدا فرمايد : مقيم و مسافر در آن برابر هستند :
« و مر اهل مكة ان لا يأخذوا من ساكن اجرا فان اللَّه سبحانه يقول سواء العاكف فيه و الباد » .
در تفسير برهان از قرب الاسناد حميرى از على بن جعفر از موسى بن جعفر عليه السّلام نقل كرده :
« قال ليس ينبغى لاحد من اهل مكه ان يمنع الحاج شيئا من الدور ينزلونها »
ناگفته نماند تفصيل اين سخن بايد در فقه ديده شود ، اما اين حاكى است كه مراد از مسجد الحرام همه مكه يا همهء حرم است چنان كه طبرسى فرموده است ، بقيهء اين آيه به قرار ذيل است :