و طريقى تعليم كند تا شرك در بيت راه نيابد ، مراد از طائفين مسافران و از قائمين ساكنان است « ركع السجود » نشان مىدهد كه منظور عبادت كردن آنهاست .
27 -
وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا وَ عَلى كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ
.
ادامهء فرمان ابراهيم عليه السّلام است كه در ميان مردم اعلام حج كند ، « يأتوك » جواب شرط محذوف است يعنى : « ان اذنت يأتوك » لفظ « يأتين » وصف « كل ضامر » است يعنى : مىآيند پيادگان و مىآيند سوار بر هر مركب لاغرى كه مىآيند . از هر راه دور ، در الميزان فرموده : « كل » در اين گونه موارد معناى كثرت مىدهد ، در مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه « يأتين » را « يأتون » خوانده است .
غرض از يأتوك » كه آمدن پيش ابراهيم است ، به نظرم آمدن به حج و زيارت بيت و آثار آن حضرت باشد نه آمدن به پيش آن بزرگوار ، زيرا او فقط اندكى در دنيا زنده مىماند ، على هذا آمدن پيامبران بعد از ابراهيم به حج ، جواب به نداى آن حضرت بود كه در سورهء بقره ، در
وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ
بقره / 125 گذشت .
28 -
لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ
.
تعليل « يأتوك » است يعنى مىآيند تا منافعى را كه براى آنهاست مشاهده كنند و نام خدا را در روزهاى معين ياد كنند .
منافع چنان كه در روايات آمده ، شامل منافع دنيا و آخرت است منافع دنيوى حج مانند شناسايى مسلمانان نسبت به همديگر ، پى بردن به عظمت و گسترش اسلام ، مبادلهء اطلاعات ، تشريك مساعى براى پيشبرد مكتب و مبارزه با