نفوذ مشيت و تدبير خدايى است ، منظور از « يهتدون » به احتمال قوى راه يافتن مردم از نقطهاى به نقطهاى است .
اين مطلب در آيات ديگرى نيز آمده است مانند
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِساطاً لِتَسْلُكُوا مِنْها سُبُلًا فِجاجاً
نوح / 20 ، اين آيه ، آيه ما نحن فيه را كاملا روشن مىكند كه خدا زمين را گسترده كرد تا در آن به راهها وارد شويم و اگر مثل ديوارها بود امكان نداشت .
هكذا آيه :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا
طه / 53 به هر حال ، آيه شامل دو دليل از راه علت نمايى و غرض است ، همانطور از ديدن يك ميز مثلا مىفهميم تدبيرى در آن به كار رفته و سازنده غرضى داشته است در اين آيه نيز مطلب همين است « سبلا » در آيه ما نحن فيه بدل است از « فجاجا » و در آيه نوح . فجاجا وصف « سبلا » مىباشد .
32 -
وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً وَ هُمْ عَنْ آياتِها مُعْرِضُونَ
.
منظور از « السماء » ظاهرا مطلق آسمان است اعم از هوا ، ستارگان ، و غيره كه مانند سقفى بر بالاى زمين هستند و از خلل و خارج شدن از مدارات و نظامها است ، نظير :
إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا
فاطر / 41 ، كه اگر خدا حفظ نمىكرد از جاى خود زايل مىشدند و نظام به هم مىخورد و نظير :
وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ
حج / 65 .
منظور از « آياتها » ظاهرا آفتاب ، ماه ، اشعه ، بارانها و ساير آياتى است كه در تأمين زندگى در روى زمين اثر تام و تمام دارند نظير
وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ
يوسف / 105 .
تكميل زندگى روى زمين با اسباب آسمانى ، انسجامى كه ميان آسمان و زمين