30 -
أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَ فَلا يُؤْمِنُونَ
.
اين آيه مىگويد : آسمانها و زمين در اول يك چيز و درهم فرو رفته بودند خدا آن يك چيز را شكافت گسترش داد و ميان اجزاء آن فاصله ايجاد كرد و به صورت آسمانها و زمين در آورد ، و آب در به وجود آمدن موجود زنده دخالت تام و تمام دارد ، در اينجا چند مطلب قابل بررسى است .
اول :
أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا
حاكى است كه اگر كفار در اين كار دقت كنند پى بتوحيد خواهند برد ، رؤيت در آيه به معنى علم است كه يكى از معانى رؤيت مىباشد و نيز معلوم مىشود كه فهميدن اين حقيقت عميق براى آنها ميسر است .
دوم : السموات جمع با الف و لام مفيد استغراق است و نشان مىدهد كه همه جهان در اول يك چيز بوده و خداوند آن يك چيز گلوله مانند را شكافته و ميان اجزاء آن فاصله ايجاد كرده و به صورت آسمانها و زمين در آورده است .
سوم : احتمال دارد اين مطلب مربوط به زمين و آسمانهاى هفتگانه آن باشد ، يعنى هفت طبقه هواى محيط بر زمين كه در سورهء فصلّت شرح داده خواهد شد و اللَّه اعلم .
چهارم : مراد از
وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
ظاهرا آنست كه : آب در ايجاد موجود زنده دخالت تام و تمام دارد و بدون آب ، حيات و موجود زنده ممكن نيست ، نه آنكه همه چيز از آب به وجود آمده است ، « حى » صفت « كل شىء » است و تقدير آن « كل شىء حى جعلناه من الماء » مىباشد .
پنجم : تفكر در تشكيل آسمانها و زمين ، انسجام آنها ، تأثير متقابل آن دو در يكديگر ، تشكيل آب ، ايجاد موجودات زنده از آن ، نشان مىدهد كه فقط