85 -
قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ
در اينجا خداوند به موسى خبر مىدهد كه قوم تو را مورد آزمايش قرار داديم و از عهدهء آزمايش نيامدند و در نتيجه سامرى آنها را گمراه كرد ، لفظ فاء در « فانّا » نشان مىدهد كه نظر موسى آن بوده : انتخاب شدگان پشت سر من هستند و بقيه هم در حالت خوبى مىباشند و نگرانى نيست ، خدا فرمود : ولى ما قوم تو را بعد از تو آزموديم .
86 -
فَرَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً قالَ يا قَوْمِ أَ لَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً أَ فَطالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِي
غضبان و اسف كه صفت مشبهاند حاكى از شدت غضب و اندوه هستند منظور از « وعدهء حسن » آمدن تورات است كه ضامن سعادت آنها بود ، غرض از
فَطالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ
مدت مفارقت موسى بود ، يعنى آيا مدت مفارقت من آن قدر شد كه شما از آمدن من به كلّى مايوس شده و نظم را بهم زديد و گوساله پرستى آغاز كرديد ؟ ! يا خواستيد كه غضب خدا بر شما وارد شود ؟ غرض از « موعدى » همان است كه وعده كرده بودند ، بعد از موسى از هارون اطاعت كرده و نظم را حفظ كنند .
87 و 88 -
قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنا وَ لكِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَكَذلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى فَنَسِيَ
اين دو تا آيه اولا جواب و اعتذار آنها است كه ما با تملك و اختيار خود چنين كارى نكرديم بلكه علّتى ما را به اين كار واداشت و آن اينكه از زيور آلات قوم فرعون اوزارى با خود حمل كرده بوديم ، به نظر مىآيد از كثرت تأثّر