80 -
يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى
.
اين مطلب در سورهء اعراف به طور تفصيل آمده است و چون سورهء اعراف قبل از طه نازل شده است بدين جهت در اينجا به اشاره بيان شده است ، منظور از
أَنْجَيْناكُمْ
نجات از فرعونيان و از
واعَدْناكُمْ
ظاهرا وعدهء چهل روزهء موسى است كه در
وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ
اعراف / 142 گذشت غرض از آن وعده آمدن تورات بود در بيان من و سلوى به سورهء بقره / 57 و اعراف / 160 رجوع شود .
81 -
كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى
اين آيه راجع به ملاحظهء مقررات خدايى در زمينهء بهره بردارى از طيبات است . لفظ « من » در
مِنْ طَيِّباتِ
ظاهرا براى بيان است و شايد به معناى تبعيض باشد ، ضمير « فيه » راجع به « اكل » است ، منظور از غضب خدا ، عقاب خداست ، كه به علّت معصيت به انسان رو مىآورد .
عمر و بن عبيد از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه پرسيد : فدايت شوم : مراد از غضب در
وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى
چيست ؟ فرمود : آن عقاب است ، اى عمرو هر كه گمان كند خدا از حالى به حالى عوض مىشود ، او را به صفت مخلوق توصيف كرده است : «
قال عليه السّلام هو العقاب يا عمرو ، انّه من زعم ان اللَّه قد زال من شيء الى شيء فقد وصفه بصفة المخلوقين « 1 » »
يعنى خشم خدا مانند خشم انسان نيست ، غرض از « هوى » سقوط و هلاكت است .
82 -
وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى
هامش
( 1 ) تفسير برهان .