جمله كان على ربك حتما مقضيا » حكايت از قطعى بودن ورود دارد ،
ثُمَّ نُنَجِّي . . .
در نجات يافتن و برگشتن مؤمنان از كنار آتش ، صريح است
نَذَرُ الظَّالِمِينَ . . .
درباره ماندن ظالمان بعد از دخول است و آن دلالت بر دخول مؤمنان ندارد زيرا مىشود كه ظالمان بعد از برگشتن آنها داخل شده باشند .
73 -
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيًّا
از اين آيه تا آيه هفتاد و ششم ، بيان مطلب دوم است كه در مقدمه گفته شد و آن اينكه : مشركان خود را از حيث موقعيت و ثروت و اعوان ، بالاتر از اهل ايمان مىدانستند ، جواب آنكه : اينها دليل برترى نمىشود ، مدار اين زندگى بر مهلت و تدريج است ، وقت رسيدن قهر خدا ، خواهيد دانست كه بر اشتباهيد ، مقام محل ايستادن است ، منظور از آن در اينجا مسكن و منظور از « ندى » مجلس اجتماع است يعنى كدام يك از ما يا شما از لحاظ مسكن و مجلس بهتر ، پس اين دلالت دارد كه سعادت از آن ماست نه شما كه خود را مؤمن مىدانيد .
در واقع اين سؤال را براى محكوم كردن آيات خدا كردهاند كه يعنى آنها ( نعوذ باللَّه ) صحيح نيستند جواب اين سخن چنين است .
74 -
وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَحْسَنُ أَثاثاً وَ رِءْياً
يعنى مشركانى كه از لحاظ اثاث البيت و از لحاظ قيافه و شكوه زندگى ، از اينها بهتر بودند ، نابودشان كردهايم وسائل زندگى نتوانست براى آنها سعادت باشد ، اينها هم مدتى جست و خيز مىكنند و راه آنها را مىروند ، مشروح جواب در آيه ذيل است .
75 -
قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضْعَفُ