حكومت منصوب بود ، يا منظور از
قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ
الهام است چنان كه خدا در
وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى
به مادر موسى الهام فرمود ؟ سوم : محلى كه آفتاب در آن غروب مىكرد مانند چشمه بزرگى بود ظاهرا آنجا خليج بوده است در نكتهها خواهد آمد .
87 -
قالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً
.
معلوم مىشود كه آنها هم ياغى بودهاند و هم مشرك و گناهكار كه : ما در مقابل ظلم و طغيان به آنها كيفر مىدهيم و چون از دنيا رفتند پيش خدايشان نيز مسئول خواهند بود ، « ثم يرد » نشان مىدهد كه كيفر ، قتل بوده است ، به قرينهء « من آمن » كه در آيه بعدى خواهد آمد ، مىتوان ظلم را در اين آيه به شرك و كفر معنى كرد و بايد افساد و شورش را بر آن افزود كه بسبب لشكر كشى ذو القرنين به وجود آمده بود .
88 -
وَ أَمَّا مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى وَ سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْراً
.
يعنى در ميان اينها آنكه اهل ايمان است و نيكوكارى كرده و شورش و فتنه بر پا نكرده است ، او را پاداش نيكويى هست و به او تكليف سختى نخواهد شد .
غرض از
عَمِلَ صالِحاً
شايد خواباندن فتنه و دعوت مردم به آرامش باشد كه از بعضى مؤمنين سر زده بود ، « جزاء » مىشود تميز باشد و تقدير آن « فله المثوبة الحسنى جزاء » است ، منظور از اين جمله به احتمال قوى پاداش دنيوى است ، يعنى به چنين اشخاص پاداش نيكويى از حيث كارشان خواهيم داد و نيز به آنها فرمان آسانى خواهيم داد ، شايد منظور آنست كه پس از تحقيق ، فرمان خواهيم داد كه آزاد شوند خلاصه آنكه به اين گروه هم پاداش خواهيم داد و هم