و اينكه گفتهاند : آن واديى است در جهنّم پر از خون و چرك ، دليلى ندارد .
53 -
وَ رَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُواقِعُوها وَ لَمْ يَجِدُوا عَنْها مَصْرِفاً
.
اين آيه ، تكميل آيهء سابق است و مىگويد : گناهكاران آتش را مىبينند و مىدانند كه در آن واقع خواهند شد و راه كنار شدن از آن را نخواهند يافت لفظ « المجرمون » حاكى است كه آتش تنها براى كفّار و مشركان نيست ، ظنّ را در آيه علم معنى كردهاند ، مواقعه ظاهرا در آيه براى بين الاثنين نيست مانند « سافرت شهرا » ناگفته نماند : آيهء شريفه راجع به آينده است و از جهت محقق الوقوع بودن به صورت ماضى آمده است در توحيد صدوق از امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده :
ايقنوا انهم داخلوها .
54 -
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ وَ كانَ الْإِنْسانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا
.
اين آيه در صدد بيان آنست كه انسان لجوج ، از گفتههاى خدا كم استفاده مىكند و در عين حال جاى تأسف است از سرسختى انسان در مقابل حق .
منظور از « مثل » كلام و بيانى است كه واقعيت را مجسّم و ممثل مىكند خدا آن مثلها را در اشكالى گوناگون بيان فرموده است تا مردم متوجه و بيدار شوند ولى انسان با روح جدال و مخاصمهاى كه دارد در مقابل آنها مىايستد .
55 -
وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى وَ يَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ قُبُلًا
.
اين آيه تجسّم واقعيت كار و زبانحال عمل آنهاست و آن اينكه : مشركان و كفّار به جاى آنكه به خدا ايمان آورند و از گذشتهء خويش آمرزش بخواهند منتظر آن هستند كه عذاب خدايى بيايد و نابودشان كند و يا عذاب را روبرو