وظيفهء شما آنست كه حلال خدا را حلال بدانيد و حرام خدا را حرام ، « ما » در « لما تصف » مصدريه است ، لام « لتفتروا » براى غايت است .
خطاب
لا تَقُولُوا
ظاهرا براى مؤمنان است و يا عموم مردم ، گويند : مراد از آيه نهى مشركان است از چيزهايى كه حلال مىدانستند مانند خون ، ميته ، گوشت خوك و غيره و آنچه حرام مىدانستند مانند بحيره ، سائبه و صيله و امثال آن كه در سورهء مائده آيهء 103 گذشت .
117 -
مَتاعٌ قَلِيلٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
يعنى : حلال و حرام دانستن از جانب خود در اثر اميال نفسى و حبّ دنيا است و آن متاع اندكى است كه عذاب اليمى در پى دارد تقدير آن « متاعهم قليل » است .
118 -
وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا ما قَصَصْنا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
اين آيه دفع دخلى است در رابطه با آيهء
حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ . . .
صورت اشكال اين است : اگر محرمات منحصر به اين چهار قسم است كه در آيه گفته شد پس چرا چيزهاى ديگر نيز بر يهود حرام شده است ؟ از قبيل هر ناخندار و پيه گاو و گوسفند ( سورة انعام / 146 ) .
در جواب فرموده : محرمات همان چهار قسم هستند ، بر يهود نيز همانها حرام شده بوده ، محرمات ديگر در اثر گناهان آنها بود براى تنبيه ، نه اينكه از اول حرام شده باشند نظير
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ
نساء / 160 .
منظور از
ما قَصَصْنا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ
همانست كه در سورهء انعام 146 گذشت كه سورهء انعام پيش از سورهء نحل نازل شده است ،
ما ظَلَمْناهُمْ
حاكى