كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
اين آيه تفريع آيه ما قبل است يعنى حالا كه مطلب چنين است و اهل آن شهر در اثر كفران معذب شدند و در اثر تكذيب عذاب ديدند شما از روزى حلال و دلچسب خدا بخوريد و او را شكر كنيد .
اين آيه خطاب به مؤمنين است و نمىشود به مشركان يا به عموم باشد زيرا
إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
مانع از آن است . حلال در مقابل حرام و طيب به معناى دلچسب و خوشآيند است ؛ و هر دو حال هستند از
مِمَّا رَزَقَكُمُ
ظهور آيه در آن است كه همهء طيبات حلال مىباشند حرامها در آيه بعدى آمده است .
115 -
إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
اين آيه مانند استثنايى است از آيهء سابق كه در سورهء بقره 173 و مائده / 3 و انعام / 145 مشروحا بيان گرديده است « غفور » حاكى است كه خوردن آنها حرام و گناه است ولى در فرض اضطرار آمرزيده شده است ، « رحيم » حكايت از عفو و اجازه دارد يعنى رحمت خدا سبب چنين ارفاقى شده است ، مىدانيم كه غير از اين محرمات ، محرمات ديگرى نيز داريم در اين صورت حصر « انما » ممكن است براى آن باشد كه محرمات اصلى فقط اينها است و يا حرامهاى خوردنى كه خدا حرام كرده فقط اينها است ، محرمات ديگر ، محرمات رسول هستند البته با اذن خدا ، و اللَّه اعلم .
116 -
وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ وَ هذا حَرامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لا يُفْلِحُونَ
پس از آنكه در آيهء سابق محرمات را برشمرد ، در اين آيه فرموده : از جانب خود حكم جعل نكنيد و نگوئيد فلان حلال و فلان حرام است ، در اين صورت بر خدا افترا خواهيد گفت ، هر كه به خدا افترا گويد نجات پيدا نخواهد كرد