شرحها
اين آيات سومين قسمت از آيات توحيد است كه پس از نقل دلائل توحيد و نفوذ مشيت حق تعالى در جهان ، بتپرستى و توجه به غير خدا محكوم شده و اشاره گرديده كه نه تنها ادارهء جهان بلكه كار آخرت نيز در دست خداست و آن مانند چشم به هم زدن به خدا آسان است آيات در زمينه بيان حيوانات و نباتات است كه پشتوانهء زندگى انسانها هستند خدا به وسيلهء آنها جهان انسانى را اداره مىكند .
نتيجهء آيات آنست كه : خلقت و ادارهء جهان در دست خداست ، پس عزت و ذلت در دست خداست ، جلب نفع و دفع ضرر در اختيار اوست ، بايد به او روى آورد و او را پرستيد و از او خواست و از او ترسيد ، جز او مدير و كارسازى نشناخت ، آنها كه جز او را مىپرستند در اشتباه و ضلالت مىباشند .
65 -
وَ اللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
نكره آمدن « ماء » دلالت به خالص بودن و مبارك بودن آن دارد يعنى آبى خالص و با بركت و مفيد نازل كرد ، در جاى ديگر آمده :
وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً
ق / 9 ، منظور از زنده شدن زمين ، رويانيدن گياهان است ، مثل :
فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ
حج / 5 « 1 » مراد از « يسمعون » تعقل و درك است يعنى شنيدنى كه توأم با تعقل و تفكر است ، آيهء شريفه در صدد بيان آنست كه : اين نظام حاكى از تدبير خدا و نفوذ ارادهء او در ادارهء جهان و زندگى است بايد آفتاب به درياها بتابد ، آبها تبخير شود ، بادها
هامش
( 1 ) راجع بهاهْتَزَّتْ وَ رَبَتْدر سورهء حج صحبت خواهد شد .