كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ
« 1 » .
پس از نفى اينكه در جهان ربى و سرپرستى باشد و پس از اثبات اينكه كفر ظلمات و كافر نابيناست در اين قسمت از آيه يك شبهه نقل و جواب داده شده است و آن اينكه مشركان بگويند : بعضى از اشياء را بتها آفريدهاند و بر ما مشتبه شده كه كدام را بتها آفريدهاند عقيده داريم كه خدايان ما نيز فى الجمله ربوبيت دارند و حق داريم كه آنها را عبادت كنيم و سرپرست بدانيم .
در جواب آمده كه بگو : خدا آفرينندهء همه اشياء و در خلقت شريكى ندارد زيرا كه به تنهايى بر همه موجودات غالب و قاهر و مسلّط است مشركان در خلقت به خدا شريك قائل نبودند چنان كه آمده :
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ . . .
لقمان / 25 ، زمر / 38 و قهرا مىبايست ملزم شوند كه ربّى جز او نيست و على هذا معبودى جز او نخواهد بود ، خلاصه اينكه : خدا در خلقت و در ربوبيت و در افعال تنها است على هذا عبادت به غير او روا نيست و استمداد خاص او است ، همه به او محتاج هستند و او غنى بالذات است .
ازمة الامور طرا بيده * و الكل مستمدة من مدده
17 -
أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ
از اين آيه تا آخر آيه 23 در بيان تفصيل
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ
و روشن نمودن مآل حق و باطل است . اين آيه مثلى است براى حق و باطل و اينكه باطل محكوم و از بين رفتنى است و حق پايدار است ، بايد دانست كه آن مثل خيالى و در عالم تصور نيست بلكه واقعيت است و آن اينكه :
هامش
( 1 ) راجع بهقُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍرجوع شود به « نكتهها » .