اين آيات استنتاج مىشود كه خلقت و تدبير جهان در دست خداست ، همه از حول و قوه او استفاده مىكنند بايد به او روى آورند و به او عبادت كنند و از او استمداد نمايند بتپرستان و طاغوت پرستان در اشتباه مىباشند .
15 -
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ
.
در تعقيب مطالب قبل منظور از اين آيه آنست كه كائنات به خدا خاضع هستند و از مشيت او پيروى مىكنند در آيه ديگر به جاى « يسجد » كلمه « اسلم » آمده است :
أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ
آل عمران / 83 على هذا مىدانيم كه منظور از سجده همان تسليم شدن و خاضع شدن به خداست .
در بعضى آيات بجاى « من » لفظ « ما » آمده است :
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ
نحل / 49 ، ولى در اين آيه چون روى سخن با مشركان است لذا با لفظ « من » آمده يعنى حالا كه اولوا العقلها سجده مىكنند و خاضعند چرا شما نيستيد ؟ ! و در بعضى از آيات آمده است :
كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ
بقره / 116 .
به هر حال همهء موجودات از نظام اتم كه همان اراده و مشيت خداست اطاعت مىكنند و بر خدا تسليم و خاضع هستند و اين خضوع ذاتى و غير قابل انفكاك است و با طوع و رغبت انجام مىگيرد النهايه اين تواضع و تذلل در ملائمات مانند بقاء حيات ، رسيدن به آمال از روى طوع و رغبت است و در ناملائمات مانند مرگ ، فساد ، آفات ، حوادث ناگوار با اكراه انجام مىگيرد در هر حال قدرت خروج از حيطهء مشيت خدا را ندارند و تسليم خدا مىباشند ، على هذا مسئلهء طوع و كره در انسانهاست و ساير موجودات همه با طوع و رغبت تسليم مشيت خدا هستند .