اينجا سه مطلب هست :
اول : منظور از شش روز چنان كه در آيهء پنجاه چهارم اعراف گفتهايم شش دوران است كه شايد هزاران سال باشد ، آسمانهاى هفتگانه و زمين در شش دوران آفريده شده است به حكم :
قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً ذلِكَ رَبُّ الْعالَمِينَ
فصلت / 9 ، زمين در دو روز ( دو دوران ) آفريده شده است ، مراد از دوران اول شايد آن باشد كه زمين به صورت تودهء گاز گرم از خورشيد جدا شد و در دوران دوّم در اثر كم شدن حركت و حرارت به صورت مذاب درآمد ، مواد مذاب مركز زمين شاهد اين گفته است و اللَّه اعلم ( اين يك احتمال است ) .
آن گاه در چهار روز ( چهار دوران ) پوستهء زمين منجمد شد ، كوهها در اثر فشار حرارت مركزى بوجود آمدند ، درياها كه به صورت ابر در آسمان بودند به شكل باران به زمين ريخته و درياها تشكيل شدند ، به تدريج وسائل زندگى پديدار شد چنان كه فرموده :
وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِينَ
فصلت / 10 .
در عرض چهار دوران گذشته از گازهاى غليظ و سياه كه به شكل دود از زمين به وقت منجمد شدن بيرون آمده و اطراف زمين را فراگرفته بود ، آسمانهاى هفتگانه در دو روز ( دو دوران ) بوجود آمدند و از اينكه خدا به زمين و آسمانها يك دفعه فرمان داده مىدانيم كه دو دوران آسمانها با چهار دوران زمين متداخل هستند چنان كه فرموده :
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها
فصلت / 11 ، 12 .
دوم
وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ
مضمون اين جمله آنست كه حكومت خدا ،