پيغمبر باشد يا امت او ، مانند :
وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً
اسراء / 39
لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
زمر / 65 .
96 -
إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ
.
اين آيه و آيهء بعدى در رابطه با مكذبين است كه بنا دارند ايمان نياورند و حق را انكار كنند ، نصيب اينها از دعوت پيغمبران فقط اتمام حجت است كه روز قيامت عذرى نداشته باشند چنان كه در روز قيامت در جواب :
أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ
خواهند گفت :
بَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ . . .
ملك / 9 منظور از
كَلِمَتُ رَبِّكَ
ظاهرا وعدهء عذاب است منظور از
لا يُؤْمِنُونَ
تسليم نشدن است و گرنه مكذبين باور و يقين دارند ولى تسليم يقين خود نيستند .
97 -
وَ لَوْ جاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ
.
هر آيه و دليلى كه آيد بى فائده است تا وقتى كه مانند فرعون عذاب را ديدند بيدار مىشوند ولى نفعى به حال آنها نخواهد داشت .
98 -
فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ
.
اين آيه يك نوع اظهار تأسف است كه مكذبين چرا مانند قوم يونس بيدار نمىشوند تا از عذاب اليم نجات يابند چنان كه قوم يونس ايمان آوردند و عذاب خوار كننده را از آنها زايل كرديم در اينجا چند مطلب هست :
1 - « لولا » براى تحضيض و ترغيب است كه مانند قوم يونس عمل كنند و يا براى تأنيب و تأسف است ، در الميزان فرموده از
فَلَوْ لا كانَتْ
. . . إِيمانُها
معنى