ناراحت نكند زيرا كسانى كه در آسمانها و زمين هستند خاص خدايند ، مالك و مدبر اوست و آنچه براى خدا شريك مىپندارند دليلى بر آن ندارند و از گمان پيروى مىكنند و دروغ مىگويند در اينجا چند مطلب هست .
اول : آمدن
مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ
به جاى « ما فى السموات و ما فى الارض » شايد براى آن است كه براى پيغمبر عزت خدا تا جايى است كه خود عبادت كنندگان بتها نيز ملك خدايند .
دوم :
مَنْ فِي السَّماواتِ
حاكى از وجود انسان در آسمانهاست چنان كه در ذيل آيهء :
وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ
شورى / 29 خواهد آمد بعيد است بگوئيم : مراد از
فِي السَّماواتِ
ملائكه هستند چون در آيه :
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ
نحل / 49 ملائكه را از
ما فِي السَّماواتِ
جدا كرده است كلمه
مَنْ فِي السَّماواتِ
در آيات سورههاى رحمن / 29 ، رعد / 15 . اسراء / 55 نيز آمده است .
سوم : « شركاء » در آيه مفعول
ما يَتَّبِعُ
است و حاكى است كه بتها شريكان خدا نيستند ، مشركان از روى گمان آنها را شريك خدا مىدانند يعنى : كسانى كه غير خدا را مىخوانند به شريكان واقعى خدا تابع نيستند بلكه شريكان موهوم خدا را پيروى مىكنند زيرا خدا شريك واقعى ندارد .
67 -
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
.
در آيهء گذشته ملك و صاحب بودن خدا ذكر شد ، در اين آيه گوشهاى از تدبير خدا بيان شده است ، مجموع دو آيه يك بيان كامل و شامل ملك و تدبير است مسئله شب و روز ظاهرا از آن جهت است كه آن دو در تدبير و معيشت انسانها تأثير تمام و كامل دارند . مراد از « يسمعون » توأم با قبول كردن است ، صرف شنيدن