ظمأ : عطش و تشنگى . « نصب » : رنج . « مخمصه » : گرسنگى خمص در اصل لاغرى و فرو رفتگى شكم از گرسنگى است .
يطئون : وطؤ : يكى از معانى آن زير پا گذاشتن و قدم نهادن است موطئا :
محلّى كه به آن قدم مىنهند
وَ لا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً
قدم نمىنهند به زمين .
ينالون : نيل : رسيدن در آيه فوق از براى مفعول است
لا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا
: از دشمنى به مطلوبى نمىرسند .
واديا : سيلگاه و دره . راغب گويد : آن در اصل محل جريان آب است دره را از آن جهت وادى گويند
وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً
در درّهاى راه نمىروند .
شرحها
آيات شريفه در رديف آيات گذشته است و در آنها بيان شده كه پيغمبر و ديگران نمىتوانند از خدا براى مشركان مغفرت بخواهند ، استغفار ابراهيم براى آذر مشرك تا وقتى بود كه اهل عذاب بودنش روشن نشده بود و نمرده بود امّا پس از مردنش براى او مغفرت نخواست . آن گاه گفته شده : آنان كه در تبوك با آن سختىها از پيغمبر دست نكشيدند مورد توجه خدا قرار گرفتهاند و نيز خدا توبهء آن سه نفر را كه در جنگ شركت نكردند پس از بسته شدن راهها به رويشان پذيرفت در آخر فرموده : مسلمانان نبايد از رسول خدا تخلف كنند زيرا اگر در يارى كردن پيغمبر به فشار افتند پيش خدا پاداش خواهند داشت .
113 -
ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَ لَوْ كانُوا أُولِي قُرْبى مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحِيمِ
.