دوم : اين آيه گرچه در رابطه با آيهء
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً . . .
و براى تشويق است ليكن خود يك مطلب مستقل و بسيار اوسع است و مىرساند كه خدا و رسول و مؤمنان همهء اعمال مكلفين را در هر زمان مىبينند و گرنه بايد شمول اين آيه را فقط به زمان حيات رسول اللَّه منحصر بكنيم و بگوئيم : اين آيه فعلا نسبت به آن حضرت شمولى ندارد .
لذا لازم است بگوئيم : آيه شامل همهء زمانها و همهء اشخاص مىباشد ، فاعل « اعملوا » همهء مكلفين مىباشد و منظور از « المؤمنون » شاهدان اعمال و ائمهء اطهار عليهم السّلام هستند چنان كه در روايات آمده و در نكتهها نقل خواهد شد .
سوم : آيه 94 همين سورهء در رابطه با منافقان چنين است :
يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبارِكُمْ وَ سَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
در اين آيه
وَ الْمُؤْمِنُونَ
نيامده ، معلوم مىشود كه منظور آن است كه در آينده معلوم خواهد شد كه راست مىگوئيد يا نه ولى آيه مورد تفسير كه لفظ « مؤمنون » دارد مطلب ديگرى را مىرساند ، در اين صورت منظور از اين آيه هشدار است كه مواظب اعمال خود باشيد . در مجمع البيان فرموده : اصحاب ما روايت كردهاند كه اعمال امت به رسول خدا عرضه مىشود در هر دوشنبه و پنجشنبه ، آنها را مىشناسد ، همچنين بر امامان عليهم السّلام عرضه مىشود و آنها را مىشناسند و از « المؤمنون » آنها قصد شدهاند .
106 -
وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
.
اين آيه عطف است بر
وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا
يعنى از شما كسانى هستند كه براى امر و فرمان خدا تأخير انداخته شدهاند ، كارشان بر خداست شايد ببخشد يا عذابشان كند ، هرطور با آنها رفتار كند روى علم و حكمت خود خواهد بود