كه در مسير انقلاب بوده و از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله اطاعت مىكردند و انفاق در راه خدا را مايهء تقرب مىدانستند كه فرموده
سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ
. سوم :
مهاجرين اول و انصار مدينه و آنان كه در رديف آنها هستند كه « رضى اللَّه عنهم و رضوا عنه . . . » چهارم : منافقان مدينه و اطراف آن كه پيوسته كارشكنى مىكردند كه فرموده :
سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذابٍ عَظِيمٍ
پنجم : آنهايى كه اعمال بد و خوب را با هم مخلوط كرده و به مقصر بودن خود اقرار كردهاند كه
عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ
ششم : آنان كه كارشان فقط به عهدهء خداست معلوم نيست كه اهل عذاب خواهند بود يا اهل رحمت كه فرموده :
مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ
. دربارهء هر يك از گروههاى ششگانه در ذيل آيات توضيح داده خواهد شد .
97 -
الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
.
باديهنشينان به علّت دور بودن از مدينه و تمدن از انسانيت و تربيت دور بودند ، لذا كافرشان كافرتر و منافقشان منافقتر بود و سزاوارتر بودند كه حدود احكام ، واجبات و محرمات و مانند آنها را ندانند ، خدا به وضع آنها آگاه است و از روى حكمت قضاوت مىكند .
98 -
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً وَ يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
.
بررسى منافقان باديهنشين است كه ناچار چيزى از زكات و دربارهء تجهيز لشگريان اسلام مىدادند ولى جريمه به حساب مىآوردند و پيوسته منتظر بودند كه انقلاب اسلامى در هم ريزد ، مانند ضد انقلاب اين زمان كه پيوسته چنين آرزوى باطل را دارند .