( منافقين ) فعلى در انقلاب اسلامى ايران ، « و اغلظ » براى آنست كه سازشكارى با آنها سبب سقوط جامعهء اسلامى است جملهء
مَأْواهُمْ . . .
جنگيدن با آنها را توجيه مىكند ، آنهايى كه در مسير جهنم قرار گرفتهاند از تار و مار كردنشان چه باك . ظاهرا « مصير » اسم مكان است كه در اثر غرق شدن در كفر و عصيان بدان متحول مىشوند و در آن قرار مىگيرند .
گفتهاند : چون آن حضرت با منافقان جنگ نكرد پس منظور آنست كه با كفّار با شمشير جنگ كن و با منافقان با الزام حجّت و اقامه حدود ، ولى با آن معنى كه گفته شد احتياج به اين تأويل نيست ، منافق تا توطئه نكند كارى با او نيست و گرنه محارب است بايد ريشهكن گردد .
در روايتى در صافى از امام صادق عليه السّلام نقل شده :
« فى قوله تعالى يا ايها النبى جاهد الكفار و المنافقين هكذا نزلت فجاهد رسول اللَّه الكفار و جاهد على عليه السّلام المنافقين فجاهد على جهاد رسول اللَّه »
اين روايت گفته سابق ما را تأييد مىكند كه منافقان در زمان على عليه السّلام محارب شدند و امام با آنها جنگيد . آرى در جمل و صفين و نهروان .
74 -
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا وَ ما نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْناهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ
.
سياق آيات نشان مىدهد كه اين قصه در تبوك واقع شده و منافقان كلامى كه حاكى از كفر بود گفتهاند ، سپس رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به آنها خبر داده و در مقام دفاع از خود قسم خوردهاند كه چيزى نگفتهاند ، نظير آيهء
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّما كُنَّا نَخُوضُ وَ نَلْعَبُ . . .
و نيز معلوم مىشود كه گفته آنها كفر آور بوده است مانند انكار شهادتين و آن كافر شدن بود در مقابل اسلام آوردن كه به ظاهر