صدقات و غنائم سهمى بدهى دم فرو بندند و اگر ندهى به شدت خشمگين شده و زبان به طعنه باز كنند حال آنكه صدقات مال اصناف به خصوصى است ، آن گاه مطالب ديگرى از ايذاء رسول خدا و سوگند دروغ آنان و مانند آن بازگو شده است .
58 -
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ
.
منظور از صدقات ظاهرا زكاتها است كه بعضى از منافقان با آنكه ثروتمند بودند در نظر داشتند كه به آنها هم داده شود ، چون به فقراء داده شد ، گفتند :
اين چه تقسيمى است ! ! ! البته خردهگيرى آنها فقط از آن جهت بود كه به آنها داده نمىشد .
از تفسير قمى نقل شده : چون زكاتها وارد مدينه شد ثروتمندان آمدند و گمان كردند كه رسول خدا ميان آنها قسمت خواهد كرد ، چون در ميان فقراء تقسيم شد شروع به خردهگيرى كردند . . .
در تفسير عياشى از امام صادق عليه السّلام نقل شد : اهل اين آيه بيشتر از دو ثلث مردم مىباشند :
« ان اهل هذه الاية اكثر من ثلثى الناس »
يعنى بيشتر مردم چنين هستند اگر به خودشان نرسد فريادشان بلند مىشود .
59 -
وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا ما آتاهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ رَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ راغِبُونَ
.
« لو » به معناى تمنى و « اى كاش » است مراد از
ما آتاهُمُ
ظاهراً حصهء آنها از غنائم و نظير آنست كه آن حضرت اجازه داشت به آنها بدهد ، منظور از
سَيُؤْتِينَا . . .
ظاهراً غنائم و در آمدهاى ديگرى است كه مىتوانستند به آنها برسند ، يعنى اى كاش كه عكس العمل آنها در مقابل زكات كه به فقراء داده مىشود چنين بود ،