دشمنان معلوم و غير معلوم را مىترسانيد ، دشمن پيش از آنكه حمله را آغاز كند نيروى طرف را ارزيابى مىكند اگر به اين نتيجه رسيد كه آمادگى و زور طرف بيشتر است از حمله منصرف مىشود ، لذا اين آمادگى سبب ترس دشمن و سبب عدم بروز جنگ خواهد بود ، چنان كه در حال حاضر موازنهء قوا در ميان ابر قدرتها سبب عدم بروز جنگ شده است .
عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ
بيان واقع و ترغيب در جنگ با آنهاست ممكن است مراد از عدو اللَّه دشمنانى باشد كه براى از بين بردن مكتب و توحيد به جنگ مىآيند و از « عدوكم » كسانى كه براى آب و خاك و كشورگشايى به جنگ مىآيند ، به هر حال به حكم اين آيه بايد مملكت اسلامى از لحاظ تجهيزات و نفرات پيوسته مانند يك عمود آهنين آماده باشد تا دشمنان در آنها طمع نكنند آنچه در روايات نقل شده مراد از « قوة » تيراندازى ، سپر ، شمشير و امثال آن است همه براى مصداق است ، بهر حال اين آيه مدعى است كه صلح بايد از راه قدرت باشد .
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ
اين قسمت گرچه يك حكم كلّى است ولى منظور از آن انفاق در جنگ است ، يعنى آنچه در اين زمينه خرج بكنيد بدون كم و كاست پاداش آن را از خدا دريافت خواهيد كرد ، مظلوم و ناقص الاجر نخواهيد شد .
61 -
وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
.
اين آيه در رابطهء با آيهء 190 از سورهء بقره و آيهء 90 از سورهء نساء مىرساند كه اسلام جنگ را و لو با كفار يك مسئلهء ابتدايى نمىداند و حتى المقدور سعى دارد كه جنگ واقع نشود ، ظهور اين آيه در آنست كه : كفّار و مشركان اگر پيشنهاد صلح و سازش كنند و در دين خود بمانند و پيمان عدم تعرض ببندند ، لازم