وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ
.
جملهء
وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ
. . . شَيْئاً
يك حكم كلى است كه مصداقش در اينجا اهل آن توطئه است ، « اولئك » به نظرم شامل همهء منافقان و يهود خيبر و مدينه مىباشد ، منظور از فتنه ضلالت و گمراهى است ، عدم تطهير راجع به كفر و نفاق است ، اينكه خدا ضلالت و عدم پاكى دلها را اراده مىكند علّتش اعمال انسان است رجوع شود به
تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ
آل عمران / 26 .
لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ
.
اينان اگر ثروت و مقام هم داشته باشند ذليل و خفيف هستند و در آخرت گرفتار عذاب خواهند بود .
42 -
سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ
.
اين دو وصف راجع به
مِنَ الَّذِينَ هادُوا
است كه يهود مدينه بودند معلوم مىشود سفارش يهود خيبر پول و رشوهاى به همراه داشته است كه يهود مدينه هم به دروغ آنها گوش داده و هم از رشوهاى كه از جانب مرد و زن زناكار ارسال شده بود نوش جان كردهاند و از صيغهء مبالغه فهميده مىشود كه در اين كار پيوسته بودهاند و نيز معلوم مىشود كه پيامبر و قاضى در اين صورت متحير است كه فتوى بدهد يا خود را كنار بكشد زيرا مقام مسالمت نيست بلكه مقام توطئه است . چنان كه در تهذيب از حضرت باقر عليه السّلام نقل شده است « 1 » .
وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَ إِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ
هامش
( 1 )
صافى و فى التهذيب عن الباقر ( ع ) الحاكم اذا اتاه اهل التوراة و الانجيل يتحاكمون اليه كان ذلك اليه ان شاء تركهم .