56 -
وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
.
ادامهء فرمان سابق است ، آن راجع بود به آنچه در رابطه با خداست و اين راجع است به آنچه كه در رابطه با مردم است كه پس از اصلاح زمين به وسيلهء قوانين و نظامات خدايى ، در آن با مظالم و عصيان ، فساد به وجود نياورند ، مشركان معبودهاى خود را به اميد جلب نفع يا دفع ضرر مىخواندند ، مىفرمايد شما در اين زمينه خدا را بخوانيد در حالى كه از او مىترسيد و چشم طمع به او دوختهايد كه جلب نفع و دفع ضرر از صفات او است ، عدم افساد و توجه به خدا باعث نيكوكارى است و رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است .
57 -
وَ هُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالًا سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ
.
اين آيه در رابطه با آفرينش وسائل زندگى و به وجود آمدن نعمتهاست كه زيستن بدون آنها محال مىباشد ، منظور از « رحمته » باران است . در اثر تابش آفتاب درياها تبخير مىشوند ، ابر كه همان هواى مرطوب است در آسمان درياها بالا مىرود ، بادها و جريانهاى هوايى آنها را به خشكىها مىبرد ، آن گاه مبدل به باران ، شده و سرزمين مرده را زنده مىكند ، اينها همه به اراده و مشيت خداست كه مىفرمايد : خدا بادها را پيش از آمدن باران ، بشارت ده مىفرستد تا چون ابر سنگين بار را برداشتند آن را به سرزمين مرده سوق مىدهيم ، نتيجه نزول باران ، روئيدن ميوهها از زمين است كه فرموده :
فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ
آن وقت چون قيامت در پى اين زندگى است و در آيات گذشته حال اهل بهشت و جهنم نقل شده است فرموده :
كَذلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
يعنى مردگان را نيز مانند روئيدنيها روز قيامت از زمين خارج مىكنيم باشد كه از روئيدن نبات به روئيدن انسان پى ببريد . در « نكتهها » راجع به نباتات و