نبود ، اكسيژن هوا در مدت كمى به وسيلهء حيوانات تمام مىشد و اگر عمل حيوانات نبود كربن هوا به وسيله گياهان مصرف مىگرديد ، در نتيجه زندگى از بين مىرفت .
از آن طرف براى به وجود آمدن همه نعمتها سه خزانه و انبار بيكران داريم : زمين ، درياها و هواى اطراف زمين كه پنج ميليون ميليارد تن تخمين زده شده ، بعلاوه ، فعاليت آفتاب و اشعهء كيهانى كه بيدريغ وارد جو زمين مىشوند .
اقيانوسها هزار فرسخ در هزار فرسخ در برابر تابش آفتاب قرار مىگيرند ، بخار آب در آسمان اقيانوسها متراكم مىشود ، در اثر اختلاف درجات حرارت هواى خشكيها و اقيانوسها ، بادها توليد مىشود ، بدين وسيله ابرها از سطح اقيانوس به طرف خشكيها حركت مىكنند ، و به صورت برف و باران به درهها و كوهها مىريزند ، مزارع را مشروب كرده و به درياها برمىگردند و مقدار زياد در شكم زمين ذخيره مىشوند ، روئيدن گياهان و به وجود آمدن ميوهها و حبوبات بيكران از همين فعل و انفعال است كه هر قدر به دست انسان و حيوان مصرف مىشود باز رو به افزايش است سبحان ربى الاعلى و بحمده .
روئيدن مردگان از زمين : مسئله تشبيه زنده شدن مردگان : به روئيدن نباتات در بسيارى از آيات آمده است از جمله در آيهء گذشته كه خوانديم :
كَذلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
در جاى ديگر آمده :
وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَنْشَرْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذلِكَ تُخْرَجُونَ
زخرف / 11 ، ايضا اين مطلب در سورهء روم / 19 ، سورهء ق / 11 - 9 ، سورهء حج / 5 - 7 آمده است . مشروح مطلب در آخر سورهء حجر در نكتهها ديده شود .
مىدانيم كه با رسيدن پائيز زمين جنب و جوش خود را از دست مىدهد و چون زمستان آيد يكپارچه يخبندان شده و به صورت مردهاى است كه آثارى