كلمهم : تكليم : سخن گفتن .
كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى
: مردگان با آنها سخن گفتند حشرنا : حشر : جمع كردن . « حشر الناس : جمعهم » .
قبلا : ( بر وزن عنق ) جلو . روبرو و آشكار . « رأيته قبلا : عيانا و مقابلة » يجهلون : جهل : در اينجا به معنى خود را به نادانى زدن و بىاعتنا بودن است .
شرحها
اين آيات در رديف مطالب گذشته فرازهاى ديگرى از حقائق است ، در اين آيات اولا به رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله فرمان مىرسد كه از وحى خدا پيروى كن و در ايمان نياوردن مشركان ناراحت مباش چون خدا ايمان اجبارى نخواسته است ، مختار بودن انسانها نتيجهاش آن است كه عدهاى ايمان بياورند و عدهاى نه . ثانيا در برخورد با كفار نبايد به مقدسات آنها ناسزا گفت زيرا دفاع از عقيده فطرى هر انسان است حق باشد يا باطل ، بايد آنها را با دلائل آگاه و قانع كرد و گرنه آنها هم از روى نادانى خدا را ناسزا خواهند گفت .
ثالثا : مشركان مىگويند : اگر غير از قرآن دليلى بيايد حتما ايمان خواهيم آورد ولى اين دروغ است اگر ملائكه نازل شوند ، مردگان با آنها سخن گويند و . . . بدون خواست خدا ايمان نخواهند آورد زيرا اسباب بدون ارادهء خدا استقلال ندارند .
106 -
اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
.
مراد از اعراض به قرينه آيهء بعدى آن است كه : منتظر نباش كه حتما همه ايمان بياورند . اين آيه مىگويد هر چه خدا فرمان مىدهد اطاعت كن ،