اين اطاعت در گسترش اسلام اثر خود را بروز خواهد كرد .
107 -
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا وَ ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ
.
مراد از « شاء » ارادهء اجبارى است ، منظور از « حفيظ » به نظرم نگهدارنده از اعمال بد و شرك و مقصود از « وكيل » مسئول بودن در مقابل اعمال آنها است اين يك واقعيت ديگرى است كه بايد همه و مخصوصا پيامبران بدانند يعنى :
منتظر مباش كه همه حتما ايمان بياورند ، چون خدا ايمان اجبارى نخواسته است و گرنه مشرك نمىشدند و آن گهى تو نه نگهدارندهء آنها از شرك هستى و نه مسئول اعمال آنها مىباشى ، كه از عدم ايمان آنها خودت را هلاك كنى
فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ
مائده / 68 ، مجمع البيان حفيظ را دافع ضرر ، وكيل را جالب منفعت فرموده است .
108 -
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ
مراد از « الذين » ظاهرا بتها و معبودهاى باطل است كلمهء « الذين » در قرآن به اصنام و بتها اطلاق شده است يعنى : به بتهايى كه مشركان جز خدا مىخوانند ناسزا نگوئيد آنها نيز ندانسته و از روى مقابله به خدا ناسزا ميگويند
بِغَيْرِ عِلْمٍ
نشان مىدهد كه اگر دانا بودند اين كار را در مقابل ناسزاگويى شما نمىكردند . از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده : . . . مؤمنان معبودهاى مشركان را فحش مىدادند ، مشركان نيز معبود مؤمنان را سب مىكردند خدا مؤمنان را از اين كار نهى فرمود . . . ) « 1 » .
كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
هامش
( 1 ) مجمع البيان .