حسنى است ، مجموعا هشت بار در قرآن مجيد به كار رفته ، هم دربارهء عذاب چنان كه در اين آيه و هم دربارهء رحمت و پاداش چنان كه در آيهء 199 همين سوره ، اين قسمت از آيه بيان يك حكم كلّى است و اهل كتاب يكى از مصاديق آنست .
ناگفته نماند : آثار نيك و بد اعمال از حين شروع عمل ، در انسان و لو بطور مخفى پيدا مىشود و بتدريج رشد كرده تا در دنيا و آخرت انسان را ساقط مىكند و يا سبب سعادت او مىگردد پس معنى
سَرِيعُ الْحِسابِ
در اينجا به نظرم همان است كه خدا از حين عمل به حساب او رسيدگى مىكند ولى معلوم شدن آن بر انسان كمى وقت لازم دارد مثل پروندهء غيابى كه جريان خود را طى مىكند و مجرم پس از محكوميت آگاه مىشود و اللَّه العالم .
20 -
فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ
اين آيه طريق استدلال را برسول خدا و بهر مسلمان در مقابل مخاصمان نشان مىدهد يعنى اگر با تو در مورد شريعت محاجه كردند بگو : دين تسليم شدن بخداست ، من و اصحابم نيز به خدا تسليم شده و رو به او كردهايم و به آنها بگو : آيا شما نيز به او تسليم شدهايد ؟ در اين صورت نزاعى نداريم و در يك راه هستيم .
فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ
ناگفته نماند : روح تسليم ، انسان را وادار مىكند كه دلائل طرف را بررسى كند اگر اهل كتاب و مشركان با روح تسليم دلائل اسلام را بررسى مىكردند اسلام مىآوردند ، اختلاف از بين مىرفت ، جملهء
وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ
حاكى است كه خدا مىداند آنچه مىتوانى تبليغ مىكنى ، و مىداند چرا تسليم نمىشوند ، حساب همه با خداست .
21 -
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ
انكار آيات خدا و قتل پيامبران و امر به معروف كنندگان از كارهاى يهود است ، اين آيه تذكر گذشتهها